De feestdagen… Voor veel mensen een tijd van gezelligheid, lichtjes en samen zijn. Maar als je ADHD hebt, kan december voelen als één grote marathon: prikkels, verwachtingen, plannen, lijstjes, sociale verplichtingen, en continu het gevoel dat je “gezellig” moet zijn.
En eerlijk? Dat is soms gewoon veel.
Wat maakt kerst voor mensen met ADHD zo intens
Kerst draait om structuur, plannen en sociale energie, precies de dingen die voor veel mensen met ADHD uitdagend zijn. Terwijl anderen lijken te genieten van het “gezellig druk” zijn, ervaar jij misschien overprikkeling, keuzestress, het gevoel van achterlopen, moeite met opstarten en een schuldgevoel omdat je “niet enthousiast genoeg” bent.
Een van mijn coachees vertelde dat ze graag wat extra’s deed tijdens de feestdagen. Een klein gedichtje voor haar ouders en een extra cadeautje als verrassing voor een huisgenoot. Want vaak willen we naast alle gebruikelijkheden ook nog iets extra’s doen voor diegene die speciaal voor ons zijn. En dit hoor ik vaker, we willen tijdens deze tijd van het jaar graag wat extra’s doen.
De prikkels stapelen zich op
In december verandert alles: volle agenda’s, drukke winkels, veel geluid, veel licht, veel ‘moeten’. Het is gewoon veel.
Voor iemand met ADHD is dat een recept voor prikkel-overload.
Misschien herken je dit wel, die ene kerstborrel van je werk waar je binnen een uur helemaal leeggezogen bent. Cadeaus kopen, en overweldigd worden door alle keuzes die je moet maken. Je wil gezellig meedoen, maar eigenlijk is je sociale batterij al leeg. Je intenties zijn goed alleen de planning gaat mis.
Je doet niets verkeerd, dit is hoe een ADHD-brein werkt onder druk en prikkels.
Stop met ‘moeten’ – kies wat echt bij jou past
Veel kerststress komt niet door kerst zelf, maar door verwachtingen.
Hoe het hoort.
Hoe het eruit moet zien.
Hoe jij je zou moeten voelen.
Al jaren maak ik zelf hierin de verkeerde keuze. Ik kies ervoor om naar het kerstevent te gaan van de stichting waarvoor ik werk. Het is groots opgezet, met kraampjes om een kerstcadeau uit te zoeken, een ruimte waar je kan borrelen, kerstversiering, kerstmuziek en bovenal, een heleboel mensen.
Dit kerstevent is vaak op een dag dat ik voor de klas sta en ga ik braaf met alle prikkelverwerking van een dag lesgeven ook nog even bij het event kijken. Uiteindelijk kom ik uitgeput thuis, met cadeaus die ik zomaar gepakt heb, omdat de energie weg was om echt iets leuks uit te zoeken en heb ik niemand gesproken.
De vraag is vooral, moet ik naar dit event? Of kan ik ook een andere keuze maken?
De kracht van vooraf keuzes maken
Voor mensen met ADHD werkt vooraf denken vaak beter dan op het moment zelf bedenken.
Op deze manier geef je jezelf ruimte om te ademen.
Stel jezelf deze vragen:
- Welke dingen in december geven mij energie?
- Wat verwacht ik van mezelf en wat is realistisch?
- Waar kan ik NU al keuzes maken die later rust geven?
Misschien betekent dat dat je dit jaar niet van alles “moet”. Misschien hoef je alleen te doen wat voor jou klopt.
En voor mij geldt misschien wel dat ik volgend jaar het kerstevent oversla.
Laat de lat zakken, echt niemand ziet het
Het huis hoeft niet Pinterest-perfect. De cadeaus hoeven niet origineel én persoonlijk én perfect verpakt. Jij hoeft niet de hele avond gezellig te zijn.
Soms is de grootste vorm van zelfzorg dat je de lat omlaag legt en jezelf toestemming geeft om het anders te doen.
Goed genoeg is écht goed genoeg.
Blijf kijken hoe jouw Jenga toren erbij staat
Ook voor mij is dit een leerschool. Elk jaar opnieuw trap ik in dezelfde valkuilen. Ik regel de cadeaus wel, laten we ook gedichten doen en natuurlijk mogen jullie allemaal bij ons komen eten.
En aan de ene kant geniet ik van de tijd met vrienden en familie, ik ben altijd heel blij als het tweede kerstdag is en wij met z’n drieën thuis zijn zonder plannen. Dat is mijn favoriete kerstdag, een dag waarop alles mogelijk is op het laatste moment. En dat is ook de dag dat ik mijn Jenga toren weer rustig opbouw.
Ik probeer tussen alle feestdagen door mijn Jenga toren in balans te houden. Zo blijf ik sporten, probeer ik zoveel mogelijk gezonde eetkeuzes te maken en is er ook tijd voor bankhangen en film kijken. Alles om blokjes terug te plaatsen en er een fijne tijd van te maken.
Kerst mag licht zijn, ook voor jou
Gun jezelf een kerst die bij jouw brein past.
En als dat betekent dat je “nee” zegt, de lat lager legt of een pyjamadag pakt, dan is dat precies goed.
Jij bent goed zoals je bent!